چرا ماشین جوش میاره؟
شاید برای خیلیها پیش اومده باشه که وسط رانندگی عقربه دما ناگهان بالا بره و ماشین شروع به جوش آوردن کنه. جوش آوردن ماشین یکی از بدترین اتفاقاتیه که میتونه برای خودرو بیفته، چون اگر به موقع و درست باهاش برخورد نشه، آسیبهای جدی و گرونقیمتی به موتور وارد میکنه. همونطور که احتمالا میدونید، داغ شدن بیش از حد موتور میتونه باعث سوختن واشر سرسیلندر یا حتی ذوب شدن قطعات حساسی مثل رینگ پیستون بشه؛ اتفاقی که تعمیرش واقعا هزینهبر و زمانبره. پس اگر نمیخواهید موتور ماشینتون از دور خارج بشه، تا انتهای این مقاله همراه ازکی سرویس باشید.
جوش آوردن ماشین علتش چیه؟
شاید براتون پیش اومده باشه که در روزهای گرم تابستون ناگهان متوجه بشید بخار از زیر کاپوت ماشین بیرون میزنه. این همون چیزی هست که بهش جوش آوردن ماشین در تابستان میگن؛ یکی از رایجترین مشکلاتی که ممکنه برای هر خودرویی اتفاق بیفته. در واقع منظور از جوش آوردن، بالا رفتن بیش از حد دمای موتور به خاطر به جوش اومدن آب رادیاتور یا مایع خنککننده است. وقتی این اتفاق میفته، موتور تحت فشار شدید حرارتی قرار میگیره و همین میتونه به قطعات حساسش آسیب جدی بزنه. طبیعیست که اگر این وضعیت رو جدی نگیریم، جوش آوردن ماشین میتونه خسارتهای سنگین و حتی جبرانناپذیری برای خودرو به همراه داشته باشه.
نشانه های جوش آوردن ماشین
وقتی صحبت از جوش آوردن ماشین میشه، خیلیها فکر میکنن فقط بیرون زدن بخار از زیر کاپوت نشونه این مشکله. در حالیکه جوش آوردن خودرو معمولا قبل از این مرحله با علائم دیگهای خودش رو نشون میده. آشنایی با این نشونهها باعث میشه خیلی سریع متوجه بشید که اوضاع موتور طبیعی نیست و قبل از اینکه آسیب جدی به خودرو وارد بشه، بتونید جلوی اتفاقات بدتر رو بگیرید. در ادامه بعضی از مهمترین نشانههای جوش آوردن ماشین رو با هم مرور میکنیم:
- بوی سوختگی داخل کابین: یکی از اولین و سادهترین علامتها، احساس بوی سوختگی یا بوی ناشی از حرارت زیاد در داخل ماشین هست. اگر چنین بویی به مشامتون رسید، بهتره خودرو رو در اولین موقعیت امن متوقف کنید و وضعیت موتور رو بررسی کنید.
- داغ شدن بیش از حد کاپوت و بالا رفتن آمپر: وقتی عقربه دما به محدوده قرمز نزدیک بشه یا کاپوت بیش از اندازه داغ بشه، این یک هشدار جدیه که نشون میده موتور در حال جوش آوردنه. در چنین شرایطی سیستم خنککننده یا فن رادیاتور ممکنه درست عمل نکنه. اگر نمیدونی حد نرمال آمپر ماشین چقدره، اینجا توضیح دادیم.
- شنیدن صداهای غیرعادی از موتور: صدای خرخر، تقتق یا هر صدای غیر عادی از موتور ماشین که به گوش برسه، میتونه یکی از نشونههای جدی جوش آوردن ماشین باشه. این صداها معمولا به خاطر فشار زیاد و بالا رفتن دما ایجاد میشن.
- افزایش مصرف سوخت و کاهش قدرت موتور: وقتی موتور بیش از حد داغ میشه، کارایی اون پایین میاد. در این حالت ماشین بیشتر سوخت مصرف میکنه ولی بازدهی لازم رو نداره. اگر این وضعیت رو تجربه کردید، باید احتمال بدید خودرو در حال جوش آوردنه. البته دلایل افزایش مصرف سوخت چیزهای مختلفیه که میتونید توی مطلب عوامل موثر بر افزایش مصرف سوخت بخونید.
- روشن شدن چراغهای هشدار روی صفحه کیلومتر: اگه چراغ دما، چراغ چک یا چراغ خطر بهطور همزمان یا پشت سر هم روشن شدن چراغ چک ، این یک هشدار جدیه. خیلی وقتها این اتفاق به دلیل خرابی فن یا سیستم خنککننده رخ میده.
- بخار خارج شده از کاپوت: این واضحترین و آخرین نشونهایه که همه متوجهش میشن. اگر بخار زیادی از زیر کاپوت بلند شد، یعنی موتور واقعا جوش آورده و بهترین کار اینه که در همون لحظه ماشین رو متوقف کنید، اما توجه داشته باشید که نباید موتور رو یکباره خاموش کنید.
علت جوش آوردن مداوم ماشین
وقتی صحبت از جوش آوردن ماشین میشه، خیلیها فقط به روزهای داغ تابستون فکر میکنن، اما واقعیت اینه که این مشکل میتونه در شرایط مختلف سراغ هر رانندهای بیاد. مهمترین نکته برای پیشگیری و حتی مهار این اتفاق، شناختن دلایل اصلیشه. هرچه زودتر متوجه بشیم ریشهی مشکل کجاست، راحتتر میتونیم جلوی آسیبهای سنگین به موتور رو بگیریم. حالا بیاید با هم بعضی از مهمترین علت زود جوش آوردن ماشین رو مرور کنیم:
- خرابی رادیاتور: رادیاتور اصلیترین بخش سیستم خنککنندگیه. ترک خوردگی، رسوب، شکستن یا حتی کج شدن پرهها باعث میشه بازدهی این قطعه کم بشه. وقتی رادیاتور درست کار نکنه، آب یا مایع خنککننده به خوبی سرد نمیشه و در نهایت موتور داغ میکنه و جوش میاره.
- درست کار نکردن فن رادیاتور: یکی از دلایل شایع جوش آوردن ماشین در ترافیک همین فن خراب یا ضعیفه. چون در توقفهای طولانی جریان طبیعی هوا وجود نداره و فقط فن هست که میتونه دما رو کنترل کنه. اگر فن درست نچرخه، موتور خیلی سریعتر از چیزی که فکر میکنید جوش میاره.
- گرفتگی مسیر جریان آب: ذرات رسوب، گرد و خاک یا حتی تکههای لوله فرسوده میتونن باعث بسته شدن مسیر حرکت آب بشن. این گرفتگی باعث میشه مایع خنککننده بهطور کامل در سیستم گردش نکنه و نتیجهاش چیزی جز داغ شدن بیش از حد موتور نیست.
- مایع خنککننده نامناسب: استفاده از آب معمولی یا مایع غیراستاندارد یکی از اشتباهات رایجه. این مایعات نقطه جوش پایینی دارن و خیلی سریع به جوش میآن. همین موضوع میتونه یکی از اصلیترین علتهای زود جوش آوردن ماشین باشه.
- کم یا زیاد بودن حجم مایع خنککننده: باید همیشه میزان آب یا مایع خنککننده در حد استاندارد باشه. کمبود مایع باعث میشه سیستم نتونه موتور رو خنک کنه و زیادی بودنش هم بازده سیستم رو پایین میاره.
- نشتی در سیستم خنککننده: شل بودن اتصالات یا سوراخ شدن شیلنگها میتونه منجر به کم شدن آب رادیاتور بشه. همین نشتی کوچک اگر به موقع برطرف نشه، موتور رو در معرض داغی شدید قرار میده.
- خرابی پمپ آب (واتر پمپ): وظیفه این قطعه به گردش درآوردن مایع خنککنندهست. وقتی واتر پمپ آسیب ببینه یا از کار بیفته، آب اصلا در مدار گردش پیدا نمیکنه و نتیجهاش جوش آوردن ماشین خواهد بود.
- مشکل در ترموستات: ترموستات مثل دروازهبان سیستم خنککنندگی عمل میکنه و وقتی خراب بشه، در زمان درست مسیر گردش آب رو باز نمیکنه. همین گیر ساده میتونه موتور رو به نقطه جوش برسونه.
اما بد نیست بدونید حتی اگر سیستم خنککننده کاملا سالم باشه، باز هم شرایط رانندگی میتونه باعث بالا رفتن دمای موتور بشه. برای مثال:
- رانندگی طولانی در مسیر سربالایی یا استفاده زیاد از دندههای سنگین
- توقف طولانیمدت در هوای گرم و جوش آوردن ماشین در ترافیک
- بسته شدن جلوی رادیاتور یا پنجره خودرو با گل، آشغال یا حتی پلاستیک
همهی این موارد فشار مضاعفی به موتور وارد میکنن و اگر سیستم خنککننده آمادگی کافی نداشته باشه، خیلی سریع به جوش آوردن ماشین منجر میشن.
خطرات جوش آوردن ماشین
خیلی از رانندهها وقتی با جوش آوردن ماشین روبهرو میشن، فکر میکنن فقط یک توقف ساده میتونه مشکل رو حل کنه. اما واقعیت اینه که بالا رفتن بیش از حد دمای موتور یکی از خطرناکترین اتفاقاتی هست که میتونه برای خودرو رخ بده. وقتی موتور به جوش میاد، فشار و حرارت غیرعادی روی تمام اجزای داخلی وارد میشه و این موضوع میتونه باعث خرابیهای جدی و هزینههای سنگین بشه. در ادامه بعضی از مهمترین خطرات جوش آوردن خودرو رو با هم بررسی میکنیم:
- آسیب به واشر سرسیلندر: این قطعه یکی از حساسترین بخشهای موتور هست و با بالا رفتن دما ممکنه دچار سوختگی یا تغییر شکل بشه. خرابی واشر سرسیلندر معمولا خودش رو با مخلوط شدن آب و روغن نشون میده و تعمیرش هم بسیار پرهزینهست.
- ترک خوردگی بلوک موتور: وقتی حرارت بیش از حد بالا میره، فلزات موتور تاب نمیارن و احتمال ترک خوردن بلوک موتور وجود داره. این یکی از بدترین پیامدهای جوش آوردن ماشین به حساب میاد و حتی میتونه به تعویض کامل موتور منجر بشه.
- سوختن یاتاقانها: یاتاقانها وظیفه حرکت نرم و روان میللنگ و قطعات متحرک رو دارن. افزایش دمای شدید میتونه باعث سوختن و از بین رفتن یاتاقانها بشه که نتیجهاش صدای غیرعادی، لرزش موتور و در نهایت قفل شدن اون خواهد بود.
- آسیب به سوپاپها: سوپاپها هم جزو قطعاتیه که تحت فشار حرارت بالا آسیب میبینن. خم شدن، تاب برداشتن یا حتی سوختن سوپاپها از جمله عوارضیه که بعد از جوش آوردن ماشین ممکنه بروز کنه.
- از بین رفتن آببندی سیلندر: یکی از مشکلات جدی دیگه اینه که گرمای زیاد میتونه باعث بشه آببندی سیلندرها از بین بره. در این حالت موتور قدرت خودش رو از دست میده و رانندگی خیلی سخت میشه.
- خرابی کامل موتور: اگر به نشونهها بیتوجهی بشه و راننده در زمان مناسب ماشین رو متوقف نکنه یا اقدامات اشتباه انجام بده، آسیبها به جایی میرسن که تنها راه باقیمونده، تعویض کامل موتور خواهد بود.
همونطور که میبینید، عوارض جوش آوردن ماشین اصلا شوخی نیست و میتونه خسارتهای سنگینی به همراه داشته باشه. پس اگر متوجه شدید خودرو بیش از حد داغ شده، بهترین کار اینه که همون لحظه متوقف بشید، اجازه بدید موتور خنک بشه و بعد در اولین فرصت ماشین رو به یک مکانیک متخصص نشون بدید تا قطعات آسیبدیده بررسی و تعمیر بشن.
جمعبندی
درسته که جوش آوردن ماشین یکی از مشکلات رایج بین رانندههاست، اما چیزی نیست که بشه ساده از کنارش گذشت. همونطور که وقتی موقع استارت زدن، بوی سوختگی یا دود حس میکنین میفهمید اتوماتیک استارت مشکل جدی پیدا کرده، جوش آوردن هم دقیقا یک هشدار مهمه که میگه موتور تحت فشار شدیده. این اتفاق معمولا به خاطر خرابی سیستم خنککننده، کمبود یا نامرغوب بودن مایع رادیاتور، مشکل در فن یا حتی شرایط سخت رانندگی مثل ترافیک و سربالایی طولانی به وجود میاد. اگر نشونهها رو به موقع جدی میتونید جلوی آسیبهای جدی مثل خرابی واشر سرسیلندر یا حتی از کار افتادن کامل موتور رو بگیرید. یادتون باشه، پیشگیری خیلی راحتتر و کمهزینهتر از تعمیر یک موتور آسیبدیدهست.
