از کجا بفهمیم ماشین آب روغن قاطی کرده؟

موتور ماشین رو میشه مثل یه پمپ خیلی قوی تصور کرد که توش آب و روغن هرکدوم تو مسیر جداگانه خودشون در حال چرخشن و فقط کافیه این تعادل به‌هم بخوره تا دردسر شروع بشه؛ یکی از بدترین اتفاق‌ها هم همون آب روغن قاطی کردن ماشینه که متأسفانه خیلی هم شایعه و می‌تونه حسابی به پیشرانه آسیب بزنه، چون وقتی آبِ کولانت با روغن موتور قاطی می‌شه. به همین خاطر خیلی‌ها می‌پرسن اگه آب و روغن قاطی بشه چی می‌شه یا اصلاً از کجا بفهمیم ماشین آب روغن قاطی کرده که قراره دقیق به همین سؤال‌ها جواب بدیم.

از کجا بفهمیم ماشین آب روغن قاطی کرده

یکی از بدترین اتفاق‌هایی که ممکنه برای موتور بیفته، آب روغن قاطی کردن ماشینه؛ مشکلی که اگه زود شناخته نشه، می‌تونه کلی خرج و دردسر درست کنه. نشانه‌ها و علائم آب روغن قاطی کردن ماشین شامل این موارد می‌شه:

تغییر رنگ روغن موتور به شیری یا کرمی و حتی تغییر بوش

روغن موتور سالم یا شفافه یا بعد از مدتی کارکرد، تیره و سیاه می‌شه؛ اما وقتی آب یا مایع خنک‌کننده واردش بشه، دیگه اون رنگ طبیعی رو نداره و خیلی زود به رنگ شیری، کرمی یا شبیه قهوه با شیر درمیاد. این تغییر رنگ معمولاً روی گیج روغن، داخل درِ روغن موتور یا حتی روی درب سوپاپ کاملاً قابل مشاهده‌ست. از اون بدتر اینکه بعضی وقتا روغن یه بوی شیرین و غیرعادی هم می‌گیره که معمولاً از ضدیخ میاد. دیدن این ترکیب رنگ و بو تقریباً یعنی آب روغن قاطی کردن ماشین اتفاق افتاده و نباید اصلاً ساده از کنارش رد شد.

اما اگه حس می‌کنی وقت تعویض و خرید روغن موتور ماشینت رسیده، بهتره کار رو بسپری به ازکی سرویس؛ جایی که هم خیالت از بابت کیفیت روغن موتورهای اصل و استاندارد راحته و هم با ارسال رایگان به سراسر ایران، بدون دردسر و معطلی می‌تونی روغن مناسب ماشینت رو دمِ در تحویل بگیری.

بالا رفتن غیرعادی و مداوم دمای موتور

وقتی آب با روغن قاطی می‌شه، روغن دیگه نمی‌تونه درست روانکاری کنه و از اون طرف سیستم خنک‌کاری هم کارایی سابق رو نداره؛ نتیجه‌ش اینه که دمای موتور مدام بالا می‌ره و حتی با روشن شدن فن یا حرکت ماشین هم پایین نمیاد. اگه دیدی آمپر آب زود به محدوده خطر نزدیک می‌شه، ماشین زود داغ می‌کنه یا مجبور می‌شی هی توقف کنی تا موتور خنک بشه، اینا همگی می‌تونن زنگ خطر جدی برای آب روغن قاطی کردن ماشین باشن. ادامه رانندگی توی این شرایط واقعاً ریسکه و ممکنه به واشر سرسیلندر یا حتی خود موتور آسیب جدی بزنه.

صدای غیرعادی موتور همراه با لرزش موقع کار کردن

زمانی که ماشین رو روشن می‌کنی یا توی دور موتورهای مختلف گاز می‌دی و حس می‌کنی صدای غیر عادی موتور زبرتر شده، تق‌تق می‌کنه یا لرزشش بیشتر از حد معموله، این می‌تونه به خاطر این باشه که روغن دیگه اون کیفیت لازم برای روانکاری قطعات رو نداره. قاطی شدن آب با روغن باعث می‌شه اصطکاک بالا بره و قطعات موتور خشک‌تر از حالت عادی کار کنن؛ نتیجه‌ش هم همون صداها و لرزش‌های آزاردهنده‌ست که یکی از نشونه‌های واضح آب روغن قاطی کردن ماشین به حساب میاد.

کم شدن غیرطبیعی و مداوم سطح مایع خنک‌کننده رادیاتور

اگه هرچقدر آب یا ضدیخ به رادیاتور اضافه می‌کنی، باز بعد از یه مدت می‌بینی سطحش پایین اومده و هیچ نشتی هم زیر ماشین نمی‌بینی، باید حسابی شک کنی. این وضعیت معمولاً یعنی مایع خنک‌کننده به‌جای اینکه توی مدار خودش بچرخه، داره راهشو به داخل موتور و روغن باز می‌کنه. این کاهش مداوم سطح کولانت یکی از علامت‌های کلاسیک آب روغن قاطی کردن ماشینه که خیلی وقتا نادیده گرفته می‌شه.

خارج شدن دود سفید غلیظ و غیرعادی از اگزوز

موقع روشن بودن ماشین، مخصوصاً بعد از گرم شدن موتور، دود سفید و نسبتاً غلیظ از اگزوز بیرون میاد، احتمال داره آب وارد محفظه احتراق شده باشه و همراه با سوخت بسوزه. البته یادت باشه توی فصل سرما، یه مقدار دود سفید طبیعی و به‌خاطر بخار آب هست، اما اگه دود سفید اگزوز، مداوم و همراه با بوی خاص باشه و حتی بعد از گرم شدن موتور هم قطع نشه، می‌تونه یکی دیگه از نشونه‌های جدی آب روغن قاطی کردن ماشین باشه.

دیدن حتی یکی از این علائم یعنی وقت تلف کردن اصلاً به نفع موتور نیست؛ هرچی زودتر ماشین رو بررسی کنی، شانس نجاتش بیشتره و هزینه تعمیر هم کمتر می‌شه.

علت آب روغن قاطی کردن ماشین چیست؟

وقتی صحبت از آب روغن قاطی کردن ماشین می‌شه، باید بدونی که این اتفاق الکی و بی‌دلیل نمی‌افته و معمولاً یه ایراد فنی مشخص پشتشه. توی ادامه، مهم‌ترین و شایع‌ترین دلایلی که باعث این مشکل می‌شن رو توضیح دادم:

سوختن واشر سرسیلندر؛ متهم ردیف اول این ماجرا

واشر سرسیلندر دقیقاً بین بلوک موتور و سرسیلندر قرار گرفته و نقش یه سد خیلی مهم رو بازی می‌کنه؛ سدی که نمی‌ذاره آب، روغن و گازهای احتراق قاطی هم بشن. وقتی این واشر به خاطر داغ شدن بیش از حد موتور، رانندگی طولانی با آمپر بالا یا کیفیت پایین قطعه می‌سوزه، دیگه نمی‌تونه وظیفه‌شو درست انجام بده. نتیجه‌ش این می‌شه که مایع خنک‌کننده راهش رو به داخل موتور و روغن باز می‌کنه و خیلی زود آب روغن قاطی کردن ماشین اتفاق می‌افته. از علائم سوختن واشر سرسیلندر می‌شه به بالا رفتن دمای موتور، کم شدن آب رادیاتور و خروج دود سفید نسبتاً غلیظ از اگزوز اشاره کرد؛ علائمی که اگه نادیده گرفته بشن، ممکنه کار موتور رو به جاهای باریک بکشونه.

آسیب دیدن خنک‌کننده روغن موتور (اویل کولر)

خنک‌کننده روغن موتور یا همون اویل کولر، یه قطعه شبیه رادیاتور کوچیکه که کمک می‌کنه روغن موتور موقع گردش توی موتور بیش از حد داغ نشه. روغن از داخل کانال‌ها و لوله‌های پیچ‌درپیچ این قطعه رد می‌شه و دماش پایین میاد، اما به‌مرور زمان و با بالا رفتن کارکرد خودرو، این قطعه هم ممکنه فرسوده بشه، ترک بخوره یا نشتی پیدا کنه. وقتی این اتفاق می‌افته، آب و روغن به‌راحتی می‌تونن با هم ترکیب بشن و یکی دیگه از سناریوهای رایج آب روغن قاطی کردن ماشین رقم بخوره. مشکل اویل کولر معمولاً یواش و بی‌سروصدا شروع می‌شه، ولی اگه دیر تشخیص داده بشه، می‌تونه آسیب‌های جدی به موتور بزنه.

آسیب دیدن بلوک موتور

گاهی وقتا ماجرای آب روغن قاطی کردن ماشین فقط به واشر سرسیلندر یا اویل کولر ختم نمی‌شه و مشکل از جایی عمیق‌تر و جدی‌تر شروع می‌شه؛ یعنی خودِ بلوک موتور. چطور آسیب دیدن بلوک موتور باعث آب روغن قاطی کردن ماشین می‌شه؟

• ایجاد ترک یا شکستگی در بدنه بلوک موتور: وقتی موتور بیش از حد داغ می‌کنه، ضربه شدید می‌خوره یا حتی به خاطر ریخته‌گری ضعیف و فرسودگی عمرش بالا می‌ره، ممکنه روی بلوک موتور ترک‌های ریز یا حتی ترک‌های جدی ایجاد بشه. همین ترک‌ها کافیه تا مایع خنک‌کننده یا روغن مسیر اصلی خودش رو ول کنه و وارد مدار اشتباه بشه.
• به‌هم خوردن کامل عملکرد خنک‌کاری و روانکاری: آسیب دیدن بلوک موتور باعث می‌شه آب نتونه موتور رو درست خنک کنه و از اون طرف روغن هم نتونه قطعات رو به‌خوبی روانکاری کنه. این اختلال دوطرفه، دمای موتور رو بالا می‌بره و اصطکاک رو زیاد می‌کنه؛ ترکیبی خطرناک که خیلی سریع موتور رو به سمت خرابی‌های سنگین می‌بره.
• ورود روغن به مایع خنک‌کننده یا برعکس: توی این حالت ممکنه متوجه بشی آب رادیاتور روغنی شده یا داخل منبع انبساط لکه‌های چرب می‌بینی. این دقیقاً همون نتیجه مستقیم آسیب بلوک موتوره که باعث می‌شه روغن موتور وارد مدار آب بشه و عملاً آب روغن قاطی کردن ماشین اتفاق بیفته.

علت آب روغن قاطي كردن ماشين پراید

آب روغن قاطی کردن ماشین پراید یکی از اون دردسرهای معروفیه که به‌خاطر طراحی موتور، حساسیت سیستم خنک‌کاری و البته نحوه استفاده، بیشتر از بعضی خودروهای دیگه خودش رو نشون می‌ده. مهم‌ترین علت آب روغن قاطی کردن ماشین پراید:

• سوختن واشر سرسیلندر پراید به دلیل داغ کردن‌های مکرر و ضعف در تحمل حرارت، شایع‌ترین علت این مشکله.
• بالا رفتن بیش از حد دمای موتور پراید به‌خاطر خرابی فن، ترموستات یا کمبود کولانت، زمینه اصلی آب روغن قاطی کردن ماشین پرایده.
• کیفیت پایین یا نصب نادرست واشر سرسیلندر باعث می‌شه آب و روغن خیلی زود راهشون به هم باز بشه.
• تاب برداشتن سرسیلندر پراید در اثر جوش آوردن، مسیرهای آب و روغن رو به هم متصل می‌کنه.
• فرسودگی موتور در پرایدهای با کارکرد بالا باعث نشت داخلی و ترکیب آب و روغن می‌شه.
• بی‌توجهی به سرویس دوره‌ای سیستم خنک‌کاری فشار مضاعف به موتور وارد می‌کنه و احتمال این مشکل رو بالا می‌بره.
• استفاده طولانی از آب معمولی به‌جای ضدیخ استاندارد خوردگی داخلی ایجاد می‌کنه و مسیرها رو آسیب‌پذیر می‌کنه.
• رانندگی طولانی با آمپر بالا یکی از سریع‌ترین راه‌ها برای آب روغن قاطی کردن ماشین پرایده.

پیامدهای آب روغن قاطی کردن ماشین

خیلی‌ها فکر می‌کنن آب روغن قاطی کردن ماشین یه مشکل ساده‌ست که با یه تعویض روغن یا اضافه کردن آب رادیاتور حل می‌شه، اما واقعیت اینه که این اتفاق یکی از خطرناک‌ترین سناریوهای ممکن برای پیشرانه‌ست و اگه به‌موقع جلوش گرفته نشه، می‌تونه تا مرز تعمیر کامل موتور با هزینه‌های خیلی سنگین پیش بره.

• از بین رفتن خاصیت روانکاری و شروع ساییدگی شدید قطعات: روغن موتور وظیفه داره بین قطعات فلزی یه لایه محافظ ایجاد کنه تا اصطکاک کم بشه، اما وقتی آب یا کولانت وارد روغن می‌شه، این خاصیت تقریباً نابود می‌شه. آب نه‌تنها روان‌کننده نیست، بلکه باعث می‌شه کیفیت روغن به‌شدت افت کنه و قطعات فلزی بدون محافظ درست و حسابی با هم درگیر بشن.
• اکسید شدن و زنگ‌زدگی قطعات حیاتی داخل موتور: وقتی آب به قطعاتی مثل میل‌لنگ، شاتون، گژن‌پین، دیواره سیلندر، میل‌سوپاپ و لیفترها می‌رسه، خیلی سریع فرآیند اکسید شدن و خوردگی شروع می‌شه. این قطعات اصولاً باید همیشه در تماس با روغن باشن، نه آب؛ به همین خاطر وجود کولانت توی این بخش‌ها یه فاجعه به‌تمام معناست.
• پمپ شدن آب به‌جای روغن داخل موتور: آب از روغن چگال‌تره و وقتی با هم قاطی می‌شن، ته کارتر می‌شینه. حالا تصور کن پمپ روغن به‌جای اینکه روغن موتور رو به سمت یاتاقان‌ها و قطعات حساس بفرسته، آب رو پمپ کنه! این دقیقاً همون جاییه که آب روغن قاطی کردن ماشین رو به یه بمب ساعتی تبدیل می‌کنه.
• آسیب شدید به یاتاقان‌ها؛ اولین قربانی‌ها: اولین قطعاتی که توی این شرایط جون سالم به در نمی‌برن، یاتاقان‌های ثابت و متحرک میل‌لنگ و شاتون هستن. نبود روانکاری مناسب باعث می‌شه این قطعات خیلی سریع ساییده بشن و دچار لقی یا حتی قفل شدن بشن.
• خوردگی میل‌سوپاپ و لیفترها در مسیر گردش روغن: روغن آلوده به آب وقتی وارد مسیر میل‌سوپاپ‌ها می‌شه، قطعات حساسی مثل میل‌سوپاپ و لیفترها رو هم درگیر می‌کنه و خوردگی شدید توی این بخش‌ها، تنظیم موتور رو کاملاً به‌هم می‌ریزه.
• خطر یاتاقان زدن و شاتون زدن در فشار بالا: اگه ماشین توی این وضعیت تحت فشار کار کنه، مثلاً با گاز زیاد یا دور موتور بالا، احتمال یاتاقان زدن ماشین (قفل شدن و سایش شدید یاتاقان) یا حتی شاتون زدن (کج شدن یا شکستن شاتون) به‌شدت بالا می‌ره؛ اتفاق‌هایی که هر کدومشون می‌تونن حکم پایان کار موتور رو داشته باشن.
• هزینه‌های سنگین و تعمیرات کابوس‌وار: تعمیر موتور بعد از آب روغن قاطی کردن ماشین معمولاً یعنی باز شدن کامل پیشرانه، تعویض کلی قطعات، تراشکاری، اجرت بالا و خواب طولانی ماشین. هزینه قطعات و دستمزد تازه اول ماجراست و دردسر واقعی همون وقتی شروع می‌شه که موتور دیگه مثل روز اول جون نداره.

به همین دلیله که آب روغن قاطی کردن ماشین یکی از بدترین کابوس‌هایی محسوب می‌شه که ممکنه برای هر صاحب خودرویی اتفاق بیفته؛ کابوسی که فقط با تشخیص زودهنگام می‌شه جلو فاجعه‌ش رو گرفت.

مهم‌ترین راه‌های پیشگیری از آب روغن قاطی کردن ماشین

واقعیت اینه که بهترین و کم‌هزینه‌ترین راه مقابله با آب روغن قاطی کردن ماشین اینه که اصلاً نذاری کار به اونجا بکشه. این مشکل معمولاً یهویی و بدون هشدار اتفاق نمی‌افته؛ موتور قبلش بارها و بارها علامت می‌ده، فقط باید حواست بهش باشه.

• سرویس‌های دوره‌ای رو جدی بگیر: تعویض به‌موقع روغن موتور، فیلتر روغن، بررسی سیستم خنک‌کاری و بازدید واشرها شاید ساده به نظر بیاد، اما همین کارهای به‌ظاهر معمولی، بزرگ‌ترین سد در برابر آب روغن قاطی کردن ماشین هستن. خیلی از این مشکلات از همون تعویض روغن‌های دیرهنگام و بی‌توجهی به سرویس‌ها شروع می‌شن.
• ماهانه زیر کاپوت رو چک کن، حتی اگه مکانیک نیستی: لازم نیست متخصص باشی؛ همین که ماهی یه بار سطح و رنگ روغن موتور رو با گیج چک کنی، به رنگ و تمیزی کولانت رادیاتور نگاه بندازی، نشتی یا چکه‌ای زیر ماشین نبینی و بوی غیرعادی حس نکنی، کلی جلو افتادی. تغییر رنگ روغن به حالت شیری یا کم شدن بی‌دلیل آب رادیاتور، زنگ خطرهای جدی هستن.
• به صدای موتور و حس رانندگی دقت کن: موتور سالم یه صدای مشخص و یکنواخت داره؛ اگه حس کردی صدا عوض شده، لرزش بیشتر شده یا ماشین مثل قبل نرم کار نمی‌کنه، اینا بی‌دلیل نیست. خیلی وقتا همین تغییرات کوچیک، اولین هشدارهای آب روغن قاطی کردن ماشین هستن.
• اجازه نده موتور بیش از حد داغ بشه: رانندگی طولانی با آمپر بالا، بی‌توجهی به خرابی فن، ترموستات یا رادیاتور، دشمن شماره یک واشر سرسیلندره. وقتی موتور زیاد داغ می‌کنه، احتمال سوختن واشر و بعدش قاطی شدن آب و روغن چند برابر می‌شه.
• به بوی اگزوز و دود خروجی حساس باش: بوی شیرین، دود سفید غیرعادی یا تغییر رفتار اگزوز چیزایی نیستن که بشه نادیده‌شون گرفت؛ این نشونه‌ها خیلی وقتا قبل از فاجعه اصلی خودشون رو نشون می‌دن.
• به محض دیدن علائم، سریع برو سراغ مکانیک: اگه زود اقدام کنی، خیلی وقتا با یه تعویض ساده واشر سرسیلندر و نهایتاً یه کف‌تراشی جزئی، مشکل جمع می‌شه؛ اما اگه امروز و فردا کنی، همین موضوع می‌تونه به باز شدن کامل موتور و هزینه‌های چندبرابری ختم بشه.

جمع‌بندی

آب روغن قاطی کردن ماشین اصلاً شوخی بردار نیست و می‌تونه از یه مشکل ساده مثل تغییر رنگ روغن شروع بشه و به خرابی‌های خیلی جدی موتور ختم بشه. از سوختن واشر سرسیلندر، آسیب بلوک موتور و فرسودگی اویل کولر گرفته تا افزایش دما، لرزش موتور، دود سفید و یاتاقان زدن، همه و همه نشونه‌های هشداردهنده‌ای هستن که اگه بهشون توجه نکنیم، می‌تونن کابوس مالیک خودرو بشن.

خوشبختانه با یه سری اقدامات ساده مثل سرویس‌های دوره‌ای، بررسی مرتب روغن و کولانت، گوش دادن به صدای موتور و شناخت رفتار طبیعی خودرو، می‌تونیم جلوی خیلی از این مشکلات رو بگیریم و هزینه‌های سنگین تعمیرات رو به حداقل برسونیم. خلاصه اینکه آگاه بودن و پیشگیری، بهترین دوست موتور و مالک خودروست و اگه همین الان دست به کار بشیم، حتی یه مشکل مثل آب روغن قاطی کردن ماشین هم می‌تونه به راحتی کنترل بشه و به جای فاجعه، یه یادآوری برای رسیدگی بمونه.